– Jedna z internautek podesłała mi na Instagramie filmik na którym widzę ożywione zdjęcie sprawcy zamachu, który uśmiecha się i mówi, że „zaraz będzie palić lufkę”. Pytam: skąd ma takie nagranie? Dlaczego je udostępnia? A ona tylko, że dostała od kogoś innego i wysyła dalej. Fora internetowe gotują się od nieprawdziwych informacji na temat sprawcy zdarzenia, jego narodowości, motywów, politycznego zaangażowania. Czasem to wynika z naiwności i nieświadomości, a czasem z cynizmu – mówi detektyw i windykator Małgorzata Marczulewska. I dodaje: – Budzi we mnie obrzydzenie, gdy takie tragedie są wykorzystywane, by siać dezinformacje – mówi detektyw.
„Na forach czytałam, że krzyczał Allah Akbar albo że był zbiegłym ukraińskim mordercą”
Dezinformacja jest dość naturalnym i oczywistym źródłem chaosu w czasach sytuacji krytycznych i interwencyjnych. Sprawcy zamieszania czerpią satysfakcje, ale także realizują swoje cele polityczne przez skupianie uwagi opinii publicznej na informacjach niesprawdzonych, siejących wątpliwości i budzących skrajne kontrowersje.
To, co wydarzyło się w Krakowie jest wielką tragedią. Przed służbami dokładne wyjaśnienie, co stało za działaniami młodego człowieka, który odpowiada za śmierć swoich najbliższych, a także za zabicie sześciu osób na rynku w Krakowie.
Detektyw Małgorzata Marczulewska zwraca uwagę na ofiarną pracę służb, ale także na wielki chaos informacyjny i dramatyczne wręcz rozsiewanie fake newsów w przestrzeni internetowej.
– Przeróbki AI wskazujące na to, że sprawca nagrywał swoje odezwy przed atakiem, ale także posty sugerujące jego ukraińskie pochodzenie czy wschodni akcent lub sugestie, że wykrzykiwał arabskie słowa podczas ataku były w komentarzach na X liczone w dziesiątkach. Ludzie często je udostępniali, a lawina dosłownie zalała social media – mówi detektyw Marczulewska.
Martwi także kontekst polityczny dramatycznych zdarzeń z soboty.
– Czytałam już, że sprawca inspirował się historią nazizmu, ale także, że był działaczem antify, że fascynowały go skrajnie prawicowe ideologie, ale także, że jego rodzina miała rodowód lewicowy czy komunistyczny. To wszystko bzdury i nie ma jak w kilkanaście godzin zweryfikować takich informacji. Ktoś po prostu chce wywołać zamieszanie i chaos, a w czasie drastycznej polaryzacji politycznej nie jest o to trudno – mówi Marczulewska.
– Na forach czytałam także, że to działanie mające na celu pacyfikacje protestów w obronie Trybunału Konstytucyjnego. Czytam, łapię się za głowę i nie wierzę, jak można ludzkie tragedie wykorzystywać w taki sposób – mówi detektyw Marczulewska.
„Czasem nieświadomie stajemy się pasem transmisyjnym fake newsów”
Jak dodaje detektyw Małgorzata Marczulewska ważne jest, by bazować tylko na oficjalnych źródłach informacji. W tym przypadku najbardziej wiarygodne są doniesienia renomowanych telewizji informacyjnych, portali internetowych, komunikaty służb i policji. Ważne jest także krytyczne myślenie i weryfikacja źródeł informacji.
– Nic nie zastąpi krytycznego myślenia i sprawdzania, czy informacja wysłana do nas to prawda czy fałsz. Naprawdę sprawdzajmy takie informacje, by przez przypadek nie stać się kanałem kolportującym fake newsy. Czasem zwracam uwagę moim znajomym w social mediach czy wiedzą, że właśnie wrzucają filmy ze sztucznej inteligencji pokazujące nieprawdę. Niektórzy są naprawdę zdziwieni – mówi detektyw Marczulewska.
– To jest już kolejna historia po „krwawym piątku”, która mocno wystawia na próbę nasze służby zakresie cyberbezpieczeństwa. Skala fake newsów jest ogromna, a nasza podatność na takie informacje spada, im bardziej zestresowani i przerażeni tematem jesteśmy. Potencjalne zamachy są sprawą budzącą w nas wielki niepokój – przyznaje detektyw Marczulewska.
– Apeluje o ostudzenie emocji, więcej krytycznego myślenia i mniej emocji politycznych, które czasem kierują nas w stronę ostrych i nieadekwatnych wniosków – dodaje ekspertka.
